Kampen, prachtig gelegen aan de IJssel. Een hedendaagse stad met een historische uitstraling. Een stad die veel in huis heeft op het gebied van kunst en cultuur. Aanleiding voor mijn bezoek aan Kampen is de jubileumexpositie ter ere van de 150ste verjaardag van de schilder Willem Bastiaan Tholen.
Historisch plaatje
Halverwege de grote brug die over de snelstromende IJssel loopt, blijf ik even staan om te genieten van de ‘skyline’ van Kampen. Wat een prachtig aanblik. Zelfs op zo’n grauwe dag als vandaag is de kade van Kampen als een schitterend decor in een historische film. Hoge masten van aangemeerde sloepen deinen licht mee op de zachte golfslag van het water. Een hongerige meeuw scheert over het water en laat in de grijze nevel een schorre kreet klinken.Aan het eind van de lange IJsselbrug ligt meteen het historische hart van Kampen. In de centraal gelegen winkelstraat is aan de rechterkant het Stedelijk Museum Kampen gesitueerd. Sinds maart 2009 heeft het museum hier zijn nieuwe stek. Het gebouw is vele malen groter dan het oorspronkelijke pand. Goed zichtbaar en makkelijk bereikbaar is deze nieuwe locatie een groot succes.
Eenmaal binnen ben ik diep onder de indruk van het moderne concept die voor de inrichting van het museum gebruikt is. De combinatie van historie en deze moderne inrichting is helemaal in balans. Het museum heeft op de bovenverdiepingen de vaste collecties. Deze zijn verdeeld over vier thema’s: water, geloof, rechtspraak en het huis van Oranje. Het huis van Oranje beschikt over een collectie grote Oranjeportretten, opgesteld in een prachtige sfeervolle ruimte met een specifieke belichting die maakt dat je je even in een totaal andere wereld waant.
Via een multimediatour door het Stedelijk Museum Kampen krijgt de bezoeker het verhaal van de stad Kampen te horen. Stemmen en beelden van Kampenaren vertellen over historische plekken en gebeurtenissen van de stad.
Beneden is de ruimte voor wisselende exposities. Hier is ook de tentoonstelling van de werken van Tholen.
Jubileumexpositie
Tholen kwam al op vierjarige leeftijd naar Kampen. Door de inwoners van de Hanzestad wordt Tholen beschouwd als een echte ‘Kamper’ schilder. Willem Bastiaan kreeg het schilderen met de paplepel ingegoten. Zijn vader, tante en zus, allen waren begenadigd met het schilderstalent. Vooral zijn vader bracht hem de eerste beginselen van het schilderen bij. Op de lagere school raakt Tholen bevriend met de later ook bekend geworden Jan Voerman. Samen gingen ze na de lagere school in de leer bij een Kamper tekenleraar.
Tholen sr. nam zijn zoon vaak mee op zeiltochten. Hierdoor werd bij Willem Bastiaan de basis gelegd voor zijn schilderijen waarin het fraaie IJssellandschap regelmatig terugkeert.
Na een vervolgopleiding in Amsterdam, krijgt Tholen les bij P.J.C. Gabriël. Die leertijd had een grote invloed op zijn schilderkunst. Ook met Gabriël schilderde hij veel in de vrije natuur. Toch keerde Tholen uiteindelijk weer terug naar Kampen. Hierdoor nam de invloed van Gabriël langzaam af en Tholen ontwikkelde een eigen stijl. Zijn kleurgebruik werd ijler en gedempter en de landschappen stonden niet langer centraal. Zijn werken werden gevarieerder.
Er is inderdaad een groot verschil te zien tussen zijn eerdere en latere werk. Het latere werk van Tholen, waarin hij duidelijk meer zijn eigen stijl ontwikkelt, vind ik vooral qua kleurgebruik bijzonder. Deze persoonlijke stijl heeft Tholen tot het einde toe trouw gehanteerd.
A Piece of Cake
Een geheel andere stijl, maar ook zeker interessant om te bezoeken is de expositie ‘A piece of cake’. Deze expositie is te zien in de Gemeentelijke Expositieruimte Kampen aan de IJsselkade.
Het is een gezamenlijke expositie van Marri de Wilde en Ben Marsman.
In de voormalige synagoge wordt de bezoeker ondergedompeld in onverwachte associaties en waarnemingen.
De tentoonstelling laat negen schilderijen van De Wilde zien. Deze negen komen uit een oorspronkelijke serie van twaalf. De schilderijen zijn allemaal gemaakt op basis van historisch archiefmateriaal. Op de expositie hangt naast ieder schilderij een op canvas afgedrukte foto van Ben Marsman waarop een ‘gemanipuleerd’ atelier van De Wilde is te zien. De foto’s zijn gemaakt van een op schaal nagemaakt atelier van De Wilde en drukken uit wat de kunstenares bezielde tijdens het vastleggen van historische feiten op het schildersdoek. Marsman heeft vooral gereageerd op de woede en opstandigheid die De Wilde voelde bij het maken van de schilderijen.
Het schilderij ‘De Boerenopstand in Tubbergen’ in het atelier met de levensgrote plakken cake op de voorgrond, is een mooi voorbeeld van het vastleggen van de emotie die ontstond bij de kunstenaars bij het verhaal van de opstandige boeren en de ruilverkaveling en het maken van dit schilderij.
A piece of cake staat ook voor beide kunstenaars voor ‘met het grootste gemak’, maar dan wel ironisch bedoeld.
De worsteling die vooraf gaat aan het uitdrukken van emoties en het vastleggen hiervan is zeker geen piece of cake. Ook staat de titel voor het aanbieden van een stukje van jezelf. Een bijzonder kunststuk op zich.
Praktische informatie:
Expositie ‘150 ste verjaardag Willem Bastiaan Tholen, 1860-1931’, in het Stedelijk Museum Kampen,
van 7 februari tot en met 18 april.
Oudestraat 133, Kampen. Openingstijden di t/m za 10.00 – 17.00 uur; zo 13.00 – 17.00 uur
www.stedelijkmuseumkampen.nl
Expositie A piece of Cake, van 6 februari tot en met 20 maart, in de Gemeentelijke Expositieruimte Kampen, IJsselkade 33, Kampen
Openingstijden di t/m za 11.00 – 12.30 uur en 13.30 – 17.00 uur.
Getest dor: Lia Tromp
