Levendige landschappen

Half verscholen achter het bladerdak van statige oude bomen ontdek ik Kasteel Het Nijenhuis. Hier ga ik vandaag een expositie bezoeken. Kasteel Het Nijenhuis is een van de best bewaard gebleven havezaten in Overijssel.

Dirk Hannema

Gelegen tussen de dorpen Heino en Wijhe is het Kasteel omgeven door een prachtig landschap. De geschiedenis ervan begint in de Middeleeuwen. Het kasteel werd bewoond door verschillende adellijke geslachten. Nadat de laatste bewoners dit kasteel verkochten, raakte het in verval. Collectioneur Dirk Hannema heeft het in 1934 voor verder verval behoed. Hannema was oud-directeur van museum Boymans in Rotterdam. Op zijn initiatief werd het kasteel gerestaureerd en verbouwd tot museum met de verzameling van Hannema als uitgangspunt.

Kasteel Het Nijenhuis vormt dit najaar het decor voor een unieke collectie werken van Franse en Hollandse landschapsschilders uit de negentiende eeuw. De Franse landschapsschilders en meesters van de Haagse School hebben mijn aandacht. Een rondwandeling langs deze expositie staat hoog op mijn wensenlijstje. Ik was hier jaren geleden al eens geweest, maar het kasteel zelf was op dat moment niet geopend voor het publiek. Wel heb ik toen een expositie in een van de bijgebouwen bezocht.

Na ontvangst met een kopje koffie, loop ik over de slotgracht, naar de imposante entree. Net als in een sprookje zwaait de deur al voor mij open. Een eigentijdse portier heeft mij al opgemerkt en verwelkomt mij met open deuren. Elke keer als ik zo’n statig huis betreed, voel ik mij een beetje nietig. Door de hoge plafonds en ruime vertrekken voel ik me zelfs met mijn ‘één meter tachtig’ klein.
Op de benedenverdieping is de expositie waarvoor ik kom. Hierin staat de ontwikkeling van de kunst van het landschapsschilderen centraal. Binnen deze ontwikkeling zie je de schilderkunst losser worden. Het landschap wordt realistischer geschilderd, het kleurgebruik verandert en er komt meer levendigheid in de schilderijen.
Ik zit sinds kort op avontuurlijk tekenen en schilderen en dus ben ik erg geïnteresseerd in deze nieuwsfeiten. Waar ik vroeger meer keek naar ‘vind ik ‘m mooi of vind ik ‘m niet mooi’ kijk ik nu vol aandacht en let op lichtinval, schaduwvlakken en emotie die de schilder weet vast te leggen in zijn werk.
Schilders als Theodore Gudin, Eugène Isabey en Narcisse Diaz de la Pena hebben voorbereidend werk gedaan voor schilders als Georges Michel en Jules Dupré die zich al veel vrijheid veroorloven in hun manier van landschapsschilderen. Charles Daubiny, Camille Corot en Gustave Courbet tonen de ruimte die zij als landschapsschilders hebben ervaren. Er is ook een nieuw fenomeen ontstaan, het ‘en plein air’ schilderen. Hierbij trekken kunstenaars naar buiten om te schilderen wat zij ter plekke zien en ervaren.

Jonkvrouw

Het Kasteel Het Nijenhuis heeft mooie ruime zalen en vertrekken. Mijmerend over de levens van vroegere bewoners kijk ik uit een van de vele vensters. Ik vraag mij af welke taferelen en intriges zich hier binnen deze muren hebben afgespeeld. Ook nu heb ik zo’n moment dat ik wens even terug te kunnen in de tijd. Even ervaren hoe het was om in die tijd te leven. Uiteraard wel op zo’n mooi landgoed natuurlijk. Het lijkt me wel wat, een dagje jonkvrouw zijn.

Maar ik besluit terug te keren naar de realiteit. Mijn bezoek zit erop. Geen tijd meer om te dromen. Het leven van een ‘jonkvrouw’ op kantoor gaat altijd over deadlines. Ik stap weer in mijn gemotoriseerde koets en laat voor vandaag het kasteel achter mij.

Tekst: Lia Tromp
Fotografie: Hans Westerink

Praktische Informatie

Tentoonstelling Franse landschapschilders en meesters van de Haagse School, Kasteel Het Nijenhuis, vanaf 12 september, geopend van donderdag t/m zondag van 11.00 tot 17.00 uur. Entree € 7,50.